HaberlerMesleki Sorunlarımız ve Çözüm PerspektifleriTarım ve Toplum

TVHB’nin 48. Büyük Kongresi ve Demokratik Dönüşüm İhtiyacı!

Erdoğan BER, Veteriner Hekim

Veteriner Hekimler Birliğinin 48. Büyük Kongresi’ne sayılı günler kaldı. TVHB Merkez Konseyi Başkanı T. GÖZET’in 17.10.2018 tarihli açıklamasında Büyük Kongre’nin 23 Kasım ile 25 Kasım 2018 tarihleri arasında Ankara’da toplanacağı ilan edildi. TVHB resmi internet sitesinde yer alan 21/09/2018 tarihli bir yazıya göre Merkez Konseye bağlı 56 oda bulunmakta ve yaklaşık 23 bin veteriner hekim meslektaşımız bu odalarda kayıtlı bulunmaktadır. Yine aynı yazıda yer alan bilgilere göre 48. Büyük Kongre’de oy kullanma hakkına sahip 400 delege olacağı anlaşılmaktadır (1).

Kurultay/Kongre süreçleri; geride kalan dönemde elde edilen yeni kazanımların bütüne mal edilmeye çalışıldığı; kaybolan hakların ve aşınan değerlerin tespit edilerek eleştiri/özeleştiriye tabi tutulduğu; ortak çalışmada başarı gösteren meslektaşların öne çıkarılıp seçici kullara taşındığı, çalışmalarda verimli olamayanların ise “dinlemeye” alındığı; geleceğe ilişkin yeni hedeflerin belirlendiği ve bunların karara bağlandığı dönemlerdir.

Amacına uygun başaralı bir Kongre/Kurultay süreci için demokratik, katılımcı mekanizmaların sonuna kadar açık tutulması ve bu mekanizmaların azami düzeyde işlevli kılınması olmazsa olmazdır. Demokratik-katılımcı bir Kongre niteliği elde etmek için, her şeyden önce bilgiye erişim imkanlarının kolektif olarak sağlanması gerekmektedir. Bu hususta çok ciddi problemlerle karşılaşılmaktadır. İki kongre/kurultay arası dönemde yapılanlar ya da yapılamayanlar hakkında çoğunlukla tam, doğru ve güvenilir bilgilere ulaşılamamaktadır. Ayrıca, veteriner hekim sayısının tam olarak kaç olduğu, bunlardan ne kadarının çalışır vaziyette ne kadarının işsiz ya da emekli olduğu, istihdamda olanlardan kaçının kamuda ya da özel sektörde çalıştığı ve bunların kendi içinde nasıl dağıldığı; kazançlarının ve sosyal haklarının ne düzeyde bulunduğu vs. sorulara da çoğu zaman kesin ve doyurucu cevaplar alınamamaktadır.

Demokratik ve katılımcılık yönünden diğer temel bir sorun alanı ise, 9/3/1954 tarihli 6343 sayılı “Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Veteriner Hekimleri Birliği ile Odaların Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun”dur. İlgili Kanunun maddeleri üzerinde farklı yıllarda (1963, 1984, 1997, 2003, 2008, 2010) değişikler yapılmış, ancak yapılan değişiklikler esasen ilerici/demokratik yönden değil, 1984 yılı (3/4/1984 tarih ve 2993 Sayılı Kanun) örneğinde olduğu gibi, çoğunlukla gerici/militarist yönde olmuştur. 1984 yılında 6343 sayılı Kanunun 58. Madde’sinde “Büyük Kongre; veteriner hekim odalarından gelecek temsilciler, Merkez Konseyi asli ve yedek üyeleri, Büyük Kongrece seçilmiş Yüksek Haysiyet Divanı ve Murakabe Heyeti asli ve yedek üyeleri ile veteriner hekim odaları başkanlarından oluşur” yönünde bir değişikliliğe gidilmiş, böylelikle Büyük Kongre’de seçilen 34 kişi bir sonraki Büyük Kongre’de (yeniden seçilmelerine gerek kalmadan) oy kullanma hakkına sahip doğal delege olma özelliği kazanmışlardır (2). Bu durumun anti-demokratik niteliğini anlamak bakımından şöyle bir kıyaslama yapmak isabetli olacaktır: Söz konusu 34 kişilik doğal delege; toplamda seçilen delege sayısının yaklaşık yüzde 10’una, 5 bine yakın üyesi bulunan İstanbul Odasını temsilen seçilen delege sayısının ise iki katından da fazlasına tekabül etmektedir. Tabipler, mühendisler ve eczacılar odalarını düzenleyen ilgili kanun maddeleri incelendiğinde sözü edilen türden anti-demokratik/adaletsiz bir “kanunun” mevcut olmadığı görülecektir (3). 6343 Kanun 27. Maddesinde 2010’da (11/6/2010-5996/46 md.) bir değişiklik yapılmış söz konusu bu değişiklikle güçlü odaların (üye sayısı 1000 ve daha fazla) etkilerini Büyük Kongre’ye yansıtmaları ve niteliksel bir değişimi sağlama olanakları ciddi biçimde zayıflatmıştır. Örneğin, bu düzenlemeye göre 80 civarında üyesi bulunan Erzincan Odası Büyük Kongre’de 5 delege ile temsil edilirken kendisinden yaklaşık 60 kat daha büyük olan İstanbul Odası 15 delege ile temsil edilmektedir.

6343 sayılı kanun, içeriği, mantığı ve ruhuyla kamunun ve mesleğin çıkarlarını esas alan bir kanun olmanın çok uzağındadır. Bu bağlamda toplumcu, bilimsel ve demokratik bir zihniyetle ve ruhla yeni bir yasanın çıkarılması ihtiyacı ve bu yöndeki talebin her şart altında ileri sürülmesi zaruridir. Bu yasanın asıl hazırlayıcıları, ilişkili diğer meslek grupları gözardı edilmeksizin, veteriner hekim örgütleri ve veteriner fakülteleri olmalıdır.

Veteriner Hekimler Birliği ve bağlı odaların faaliyetlerini, kuruluş ve işleyiş usullerini Türkiye gerçekliğinden bağımsız ele alamayız. Türkiye’de meslek odalarının kuruluş tarihlerine bakıldığında 1950’li yıllar dikkat çekmektedir. Uluslararası konjonktürle bağlantılı olarak, 1950’lerde meslek odaları, sendika ve derneklerin kurulmasını sağlayan çok sayıda yasal düzenleme yapılmıştır. ABD ve Batı Avrupa’da bu türden düzenlemeler emek ve sermaye güçleri arasındaki uzlaşmaya dayanırken, Türkiye gibi ülkelerde ise bu türden yasal düzenlemeler “dış dünya” ile ilişkilerinde “çağdaş”, “iç kamuoyu” ile ilişkilerinde ise “demokratik” görünme ihtiyacına bir cevap oluşturmuştur. Ancak, özellikle 1960’ların ikinci yarısından başlayarak egemenlerin “görünüm” misyonu yüklediği yasalar ve örgütlenmeler, meslek grupları, işçiler ve diğer toplumsal kesimler için bir gerçeğe dönüştürülmüş, kağıt üstünde yer alan “haklar” fiiliyatta çoğaltılarak kullanılmaya başlanmıştır. Bütün bunlar sermaye ve siyasal iktidarlara rağmen başarılmış ve yer yer onlara da kabul ettirilmiş, kanunlaştırılmıştır. Türkiye’de hemen hemen bütün meslek odaları bu türden bir demokratik dönüşüm süreci yaşamışlardır. 24 Oda ve bu Odalara bağlı 213 şube ve yarım milyondan fazla üyesiyle Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) bu dönüşümü başarıyla yapan örgütlerin başında gelmektedir. Keza, 80 bini aşkın üyesiyle Tabipler Birliği de bu bağlamda anılmayı fazlasıyla hak etmektedir. Ne yazı ki, Veteriner Hekimler Birliğinin sözü edilen türden bir dönüşümü gerçekleştirdiğini söyleyemeyiz. TVHB Merkez Konseyi ve bağlı çok sayıda Oda yönetimi kendilerini asıl olarak siyasal iktidarların bir parçası olarak görmekte, kanunların kendisine tanıdığı hak ve sorumlulukları çoğunlukla siyasal iktidarın bakış açısından değerlendirmekte, kazanılmış mesleki haklardan dahi çoğu kez “feragat” etmektedirler. Böyle bir çizginin/anlayışın sonucudur ki, meslek sürekli itibar kaybetmekte, sosyal ve ekonomik yönden gerilemeye devam etmektedir. Veteriner hekimler, politika oluşturucu hiç bir kurula alınmamakta; sağlık hizmetlerinde çalışan doktor, hemşire vs. kesimlere tanınan “yıpranma hakkından” dışlanmaktadırlar. Seçim meydanlarında “veterinerden TÜBİTAK’a başkan olamaz” propagandası yapılmakta; veteriner fakülteleri sayısı kanser hücresi gibi çoğalmaktadır.

TMMOB’nun kendi misyonu hakkında aşağıda ifade ettiği sözler ne zaman ki Veteriner Hekimler Birliğinin de kendisi “hakkındaki” sözlerine dönüşürse ve ne zaman ki bu anlayış meslek camiasının bütününe mal edilirse o zaman meslek adına yeni ve farklı bir hikaye yazımı da başlamış olacaktır.

“TMMOB, mesleki, ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda ülkemizdeki mühendisleri ve mimarları temsil etmek, onların hak ve çıkarlarını halkımızın çıkarları temelinde korumak ve geliştirmek, mesleki, sosyal ve kültürel gelişmelerini sağlamak ve mesleki birikimlerini toplum yararına kullanmalarının zeminini yaratmak; bu amaçla mesleki alanlarıyla ilgili gelişmelerin ve politikaların sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel boyutlarını derinlemesine kavramak, yorumlamak ve toplumu bilgilendirmek; bu politikaların toplum yararına düzenlenmesi için öneriler geliştirmek ve bunların yaşama geçirilmesi için mücadele etmek ve bunların gereği olarak en genel anlamda bağımsız ve demokratik bir Türkiye‘nin yaratılması yönündeki çalışmalarını bütünsel bir anlayışla ve etkinleştirerek sürdürmek kararlılığındadır ” (4).

Meslek ve toplum adına yeni ve farklı bir hikaye yazmak dileğiyle…

 

Bakınız: 

1) http://tvhb.org.tr/haber/tvhb_merkez_konseyine_bagli_odalarin_secimleri_devam_ediyor (Erişim:12.11.2018)
2) www.istanbulveterinerhekimleri.com/2018/10/15/6343-sayili-veteriner-hekimligi-mesleginin-icrasina-turk-veteriner-hekimleri-birligi-ile-odalarinin-tesekkul-tarzina-ve-gorecegi-islere-dair-kanun/
3) http://www.ttb.org.tr/mevzuat/index.php?option=com_content&view=article&id=14:tk-tablerblkanunu-6023-&catid=1:yasa&Itemid=28
http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.6643.pdf
https://www.tmmob.org.tr/hukuk/yasal-cerceve/6235-sayili-turk-muhendis-ve-mimar-odalari-birligi-kanunu
4) www.tmmob.org.tr/sayfa/tmmob-hakkinda

Yorum Yaz