HaberlerHalk SağlığıMesleki Gelişim

Az Bilinen Bir Zoonoz: Maymun Çiçeği

Ali Taş, Veteriner Hekim, Dr.

Günümüzde turizm, ticaret, bölgesel savaşlar, bölgesel ekolojik yıkımlar, iklim değişiklikleri, gıda azlığı, kıtlık gibi türlü nedenlerle insanların yer değiştirme hareketleri görülmemiş oranda arttı. Değişen/değiştirilen ya da bozulan çevre koşulları geçmişte zayıf olan zoonoz etkenlerinin de değişip insanlar için yeniden sorun yaratabilecek güce ulaşmasına da ortam hazırlamakta.

Bir zamanların ölümcül salgınlarını yapan Çiçek hastalığı (Smallpox, Variola), en son 1977 yılında görülmüş ve Dünya Sağlık Örgütü resmi olarak 1980’de bu hastalığın dünya ölçeğinde eradike olduğunu, ortadan tamamen kaldırıldığını duyurmuştu. Maymun çiçeği virusu, içinde variola, cowpox ve vaccinia viruslarının da bulunduğu Orthopoxvirus virus ailesine dahil, daha düşük enfeksiyon yapapbilme özelliğinde olan bir virustur. Batı Afrika ve Orta Afrika diye adlandırılan 2 suşu bulunan bu virus, daha ziyade orta ve batı Afrikanın tropikal yağmur ormanlarına yakın olan bölgelerinde görülmekte. Virus ilk kez maymunlarda 1958 de ve insanlarda ise 1970 yılında tesbit edildi.

Bulaşma kontamine maymun, fare, sincap veya bulaşık materyal veya daha zayıf olmakla birlikte hasta şahıslar ile temas sonucu olabilmekte. Hastalık genelde ateş, kas ağrısı ve deride kızarıklık ve kabartılarla hafif seyrederek bir kaç hafta içinde kendiliğinden geçmekte. Özel bir tedavisi ve aşısı yok.

Ekvator bölgesi Orta ve Batı Afrika ülkelerinde1970 ile 1986 arasında ortalama %10 oranında ölüm oranıyla seyreden 400 insan vakası rapor edilen bu hastalık 2003 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde de herhangi bir ölüm olmadan tesbit edilmiş. Halen sporadik olarak Afrika ülkelerinde hastalık rapor edilmekte.

Afrika’da 1970’den 2018’e kadar bildirilen vaka adetleri:

Kamerun 7

Orta Afrika Cumhuriyeti 57

Fildişi Sahili 16

Demokratik Kongo Cumhuriyeti Yıllık 1000 ve üzeri

Gabon 5

Liberya 6

Kongo Cumhuriyeti 101

Sierra Leone 3

Sudan 19

Yakın geçmişte bildirilen diğer vakalar:

  • 2019 yılı Mayıs ayında Singapura Nijeryadan gelen bir yolcu Maymun Çiçeği pozitif olarak tesbit edildiği rapor edilerek temasta bulunduğu 22 kişiyle birlikte karantinaya alındığı basına yansımış
  • 2018 yılı Eylül ayından İngilterede Maymun çiçeğinden 3cü pozitif vaka basına yansımış.
  • 2018 yılı Ekim ayında İsrailde 1 vaka rapor edilmiş
  • 2003 yılında ABD’de 47 vaka bildirilmiş

Görüldüğü kadarıyla bu zoonoz sık görülmemekle birlikte Afrikada kendi ortamında sessizce beklemesini sürdürüyor. Henüz halk sağlığı açısından bir sorun olarak da görünmüyor. Ama ne zaman kadar bu böyle sürer? Bilmek olanaksız şu an için.

Türkiye son yıllarda Afrikalı göçmenlerin gözdesi olmaya başladı. Artık sokak satıcılarından kendi işini kuran girişimcilere uzanan bir yerleşmeden bahsedebiliriz. Ülkedeki Afrikalı göçmen sayısı hakkında bilgi edinmek kolay değil. Basına yansımış veriler 30 ile 150.000 kişiden bahsediyor. Öyle ya da böyle Afrikalı sayısının yüksekliği ortada duran bir gerçek. Ve ciddi bir oranda Afrikaya gidiş geliş trafiği de söz konusu. Her ne kadar şu an için önemli bir sorun gibi görünmese de Maymun Çiçeği virusu ile bu gün yarın tanışma olasılığımız oldukça yüksek.

Bu olasılığın hiç olmaması veya olabildiğince geç olması dileğiyle…


KAYNAKLAR

https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/about.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Monkeypox_virus

https://www.straitstimes.com/singapore/health/first-case-of-monkeypox-in-singapore-6-things-to-know-about-the-virus

http://outbreaknewstoday.com/israel-health-officials-report-imported-monkeypox-case-60596/

https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/25/5/19-0076_articlehttps://www.bbc.com/news/health-45665821

Yorum Yaz