HaberlerHalk SağlığıMesleki Sorunlarımız ve Çözüm Perspektifleri

Türkiye Zoonotik Hastalıklar Eylem Planı (2019-2013) Üzerine Notlar…

Erdoğan BER, Veteriner Hekim

Türkiye Zoonotik Hastalıklar Eylem Planı (2019-2023) 17.06.2019 tarihinde kamuoyu ile paylaşıldı.

Eylem Planı metni 509 sayfadan oluşuyor.

Eylem Planı düşüncesi ve hazırlık süreci hakkında  Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin KOCA, “Sunuş”  başlığı altında şu açıklamaları yapıyor: “…Tek Sağlık yaklaşımı bakış açısı ile Tarım ve Orman Bakanlığımız ile beraber ülkemizde zoonotik hastalıklara yönelik çalışmalarda işbirliği içerisinde hareket ederek multidisipliner bir yaklaşımla koordinasyonu hedefleyen ‘Türkiye Zoonotik Hastalıklar Milli Komitesi Protokolü’nü hazırladık. Söz konusu protokol ile Türkiye Zoonotik Hastalıklar Milli Komitesini kurduk. …konusunda uzman akademisyenler ile ilgili tüm kurum ve kuruluş temsilcilerinden teşekkül eden Zoonotik Hastalıklar Alt Kurullarını oluşturduk. Alt Kurullar ile beraber Türkiye Zoonotik Hastalıklar Eylem Planını hazırladık”.

Metinde,  “Mevcut Durum Değerlendirmesi” (ss.35-142) başlığı altında yedi  hastalıklara yer veriliyor:

-Bruselloz, Şarbon, Tularemi, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, Kuduz, Kistik Ekinokokkozis, Toksoplazmoz

“Diğer Zoonotik Enfeksiyonlar” (ss.145-217) başlığı altında ise on-bir  hastalığa yer veriliyor:

Batı Nil Virüsü, Zika Virüs, Dengue Virüsü, Chikugunya Ateşi, Sarı Humma, Kutanöz ve Visseral Leishmaniasis ile Q Ateşi Hastalığı.

Toplamda on sekiz  zoonoz hastalığın “Mevcut Durum Değerlendirmesi”ni (Etken, Epidemiyoloji, Kaynak ve Bulaşma Yolları, Klinik, Tanı ve Ayırıcı Tanı, Tedavi, Korunma ve Kontrol Önlemleri, Sürveyans ve Bildirim) takiben bu hastalıkların kontrolüne yönelik “Hedef, Strateji ve Aktiviteler” (ss.219-278) ile “Eylem Planı Aktivite Tabloları”na (ss.281-497) yer veriliyor.

Son başlıkta ise “İzleme, Değerlendirme ve Koordinasyon” (s.505) konusu ele alınıyor.  Bu başlık altında şu bilgiler yer alıyor:

-Eylem Planı Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Zoonotik ve Vektörel Hastalıkları Dairesi Başkanlığı tarafından izlenecek, değerlendirilecek ve koordine edilecektir

-Eylem Planında, çeşitli kurum ve kuruluşların konuya ilişkin görev ve sorumlulukları belirlenmiştir

-Kurum ve Kuruluşlar yaptıkları faaliyetlere yönelik İlerleme Raporları hazırlayarak 6 ayda bir Zoonotik ve Vektörel Hastalıkları Dairesi Başkanlığı’na gönderecek

– Zoonotik ve Vektörel Hastalıkları Dairesi Başkanlığı, “Milli Komite”ye sunulmak üzere “Yıllık İlerleme Raporu” hazırlayacak

Eylem Planı Aktivite Tabloları (2019-2023) bölümü altında “A-Sağlık Hizmetlerine Yönelik çalışmalar, B-Saha Araştırmaları ve Çalışmaları, C-Laboratuvar Çalışmaları, D-Kaynak Kontrolü, E-Potansiyel İlaç, Aşı, Antiserum Geliştirme Çalışmaları, F-Eğitim Çalışmaları” başlıkları altında tablolara yer veriliyor.

Hedefe ulaşmada  “Muhtemel Güçlükler” kapsamında dikkat çekilen bazı sorun alanları ise şöyle: “Koordinasyon güçlüğü”, “personel yetersizliği”, “bütçe yetersizliği”, “Verilere Ulaşmada güçlük”, “Teknik güçlükler”, “Mevzuat eksikliği”.

İlk Elden Bazı Değerlendirmeler:

1-Eylem Planı metni bir bütün olarak dikkatlice incelendiğinde, zoonotik hastalıklarla mücadelede bugüne kadar ciddi-bütünlüklü  bir çalışma olmadığı görülecektir. Sözkonusu eylem planı gecikmiş bir eylem planı olsa da çıkarılmış olması bir başlangıç olması bakımından önemlidir.

2-Eylem Planı içerdiği hastalıklar yönüyle dar tutulmuştur. Örneğin, Tüberküloz, Kuş Gribi, E. Coli (EHEC) gibi hastalıklara yer verilmemiştir.

3-Tarım ve Orman Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında imzalanmış bir “Protokole” dayanarak söz konusu eylem planını başarıyla uygulamak imkansızdır. Çünkü, gerek Komitenin teşekkülü gerekse  “İşbirliği Yapılacak Kurum ve Kuruluşlar” (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Üniversiteler, TÜBİTAK, Meslek Birlikleri, Sivil Toplum Kuruluşları vs.) göz önüne alındığında konunun TBMM’de ele alınıp bir yasal çerçeveye kavuşturulması gerekmektedir. Bu amaçla-yine Meclis tarafından-özel bir bütçe oluşturulmalıdır. Hali hazırda Cumhurbaşkanı onayından geçmeyen ve resmi gazetede yayınlanmayan uzun süreli ve kapsamlı bir eylem planının başarıyla uygulanma şansı da olmayacaktır.

4-Eylem Planının başarıya ulaşmasında kilit rol veteriner ile beşeri hekimlere düşmektedir.  Sıkı bir anlayış ve ruh birliğine, sıkı bir çalışma ortaklığı ihtiyaç vardır.  Mevcut yönetim anlayışı, örgütlenme ve uygulamalarıyla Tarım ve Orman Bakanlığı’nın üstüne düşen kritik rolü oynaması mümkün görünmemektedir.

5-Tek Sağlık anlayışına bağlı olarak Sağlık Hizmeti Sınıfına dahil olan veteriner hekimler  ile esasen bir sağlık hizmeti olan Veteriner İşleri Hizmetleri, Sağlık Bakanlığı ile birlikte ele alınmalıdır. Veteriner hekimler ve kamu veteriner işleri kendi içinde bağımsız örgütlenmelidir. Bütün yönetim, işleyiş ve altyapısı, güçlü ve ihtiyaca yanıt verecek bir kamu veteriner hizmeti hedefi ile yeni baştan örgütlenmelidir.

Bilgi Notu:

“Türkiye Zoonotik Hastalıklar Milli Komitesi Protokolü” 24/09/2018 tarihinde Tarım ve Orman Bakanı Dr. B. PAKDEMİRLİ  ile Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin KOCA’nın ortak imzaları ile yürürlüğe giriyor.  “Komite Üyeleri” başlığı altında aralarında Veteriner Hekimler ve Tabipler Birliği’nin de birer temsilci ile yer alacağı 17 kurum ve kuruluşa yer veriliyor. Toplam üye sayısının 28 olarak belirlendiği “Milli Komite”de, Genel Kurmay Başkanlığı  iki, İç İşleri Bakanlığı ve Diyanet İşleri Bakanlığı birer kişiyle temsil ediliyor.

*Türkiye Zoonotik Hastalıklar Eylem Planı (2019-2023) Metnine Ulaşmak için Tıklayınız

Yorum Yaz